Sayı 2- Direniş Hareketleri (Kasım-Aralık 2007)

Sayı Editörü: Salim Çevik

Bu sayıda...

Gündem

Büyük Orta Doğu Projesi Rafa Mı Kalktı? - Mehmet Bekaroğlu

Irak'a Neden Girilmemeli? - Ahmet Faruk Ünsal

Avrasya'da Ölümcül Santranç: Türkiye "Yeni Dünya Savaşı"nın Merkezinde - İbrahim Karagül

Dosya: Direniş Hareketleri

Direniş Kültürü - Hasan Hanefi

Yeni Soğuk Savaş - Nuray Mert

Irak Direnişinin Doğuşu ve Kimliği - Muhammed El-Arabi

Lübnan'dan Alınacak Dersler:Ulusal Kurtuluş Hareketlerini Yeniden Düşünmek - Hamid Dabaşi

Filistin Kurtuluş Örgütü: Direnişin Boyutları - Kıvanç Özcan

Popüler Direnişten Zorlu İktidara: Hamas - Zeynep Başer

Apartheid ve Direniş: Hamas Örneği

Brezilya'da Topraksız Emekçiler Hareketi ve Günümüzde Köylü Radikalizmi - Reginaldo C. Morales ve Claudinei Coletti

Hindistan'da Kırk Yıllık Köylü Direnişi: Naxalcılar - Cem Somel

Söyleşi

Halid Zighari ile Söyleşi: Gerçeği Yakalayıp Zamanı Durdurmak - Yıldız Ramazanoğlu

Filistin Milletvekillerinin Üçte Biri Tutsak, Biliyor muydunuz? - Barkın Karslı

Kültür-Sanat

Adil İmam: Terörizm ve Kebap ya da Komedi ve Siyaset - Seven Ağır

Kitabiyat

Tanrının Kural Tanımaz Kulları- İhsan Ercan Sadi

Direniş Kültürü - Hasan Hanefi

Özet
Arap ülkelerinin yöneticileri ve halklarında tahakkümlere ve direnişe karşı bir kayıtsızlık söz konusudur. Bu kayıtsızlığın emperyalistlere ve Siyonistlere karşı bir yenilmişlik duygusundan Batılı güçlerle girilen çıkar ilişkilerine, bir zamanlar devrimle yönetime gelenlerin bile kendi iktidarlarını korumak için halkı bastırmasından siyasi muhayyilenin zayıflığına, neoliberal dönüşümlerin halkı depolitize etmesinden farklı grupların birbiriyle çatışmasına kadar pek çok sebebi vardır. Halbuki bu coğrafyanın kültürünü şekillendiren İslam ilk geldiği günlerde insanların hayatında hürriyet, eşitlik ve adalet bağlamında bir devrim yaratmıştır. Ancak önce Muaviye ve daha sonra Emevilerle birlikte yönetenlere itaatin aşılandığı ve muhalefetin kötülendiği bir din anlayışı yaygınlık kazanmıştır. Modern dönemdeki ulusal direniş hareketleri ise İslam’ın devrimci yorumuna geri dönmek için umut vermektedirler.

الملخص
إن حكام العرب وشعوبهم لديهم لا مبالاة تجاه التسلط والمقاومة، وهذه اللا مبالاة أسبابها كثيرة منها: الانهزام النفسي أمام الأمبرياليين والصهاينة، والمصالح المشتركة مع القوى الغربية، قمع الشعوب من قبل الحكام الذين يريدون الحفاظ على سلطاتهم ولو كانوا قد وصلوا إليها من خلال الثورة، ضعف الذاكرة، وإبعاد التحولات اللبرالية الجديدة الشعوب من السياسة، وصراع الجماعات المختلفة. وأما الإسلام الذي يشكل ثقافة هذه الجغرافيا، فقد حقق ثورة في حياة الناس في أيامه الأولى من حيث الحرية والعدل والمساواة. ولكن في عهد معاوية أولا وفي عهد الأمويين من بعده انتشر مفهوم ديني يحث على طاعة الحكام ويعيب المعارضة. وأما حركات المقاومة الوطنية في العهد الحديث، فإنها تعطي أملا للرجوع إلى مفهوم الإسلام الانقلابي

Abstract
The Resistance Culture

There is negligence toward occupation and resistance among the rulers and societies in Arab world. There are many reasons for this negligence ranging from a feeling of being defeated against the imperialists and Zionists to the self-interested relations with the Western powers; from the fact that even those who came to power by a revolution suppress the society in order to maintain their rule to the weakness of political imagination; from depoliticization of the society by neoliberal transformations to the conflicts between different groups. Yet, in the early stages of Islam, which embodies the culture of this region, it led a revolution in the people’s lives in terms of freedom, equality and justice. However, firstly with Muaviye and later with the Umayyads, an interpretation of religion in which obedience to the governors is implanted and the opposition is denigrated had become widespread. The national resistance movements in modern times are anyhow giving hope for a return to the revolutionary interpretation of Islam.

doğudan, Kasım-Aralık 2007, Yıl 1, Sayı 2

Yeni Soğuk Savaş - Nuray Mert

Özet

İngiltere’nin yeni başbakanı Gordon Brown’ın da ilan ettiği “yeni bir soğuk savaş” döneminin en önemli işaretlerinden birisi, medeniyetler çatışması tezi veya İslam dininin sorunlu olduğu şeklindeki doğrudan çatışmacı ve suçlayıcı tezlerin yavaş yavaş gözden düşmesi ve onların yerine, “iyi Müslüman’ı kötü Müslüman’dan ayıran”, ılımlı İslam’ı ön plana çıkaran tezlerin gündeme gelmesidir. Müslüman göçmenlerin, nedamet getirmiş eski radikal İslamcıların, Ortadoğu kökenli uzmanların ve bir takım teologların bu süreçte oynadıkları rol dikkate değerdir. Özellikle Ed Hüseyin, Ziyaüddin Serdar ve Ragah Omer gibi öne çıkan isimlerin son dönem yapıtları ve yazdıkları otobiyografiler bu çerçevede değerlendirilmelidir. Bu kişiler, sorunu tarihsel bağlamına oturtup, ABD ve İngiltere gibi emperyalist ülkelerin dış politikalarıyla ilişkisini kurmak yerine Müslümanlara içkin bir sorun olarak kavranmasına, bu anlamda da yeni soğuk savaş stratejilerine katkı yapmaktadırlar.

الملخص
الحرب الباردة الجــــديدة
نورآى مـــرت
إنطلاقا من المحاضرة التى ألقاها رئيس الوزراء جوردون براون حول الاســلام توجه هذه المقالة الى بدأ عهد جديد من الحرب الباردة و من اولى المأشــرات هذا الحرب هو أطروحة مصــادمة الحضرات و اطروحات تتهم الدين الاســلامى على أنه دين مســبب للمشاكل. إلا أن هذه الاطروحات بدأت تتغير و تقدم اطروحة الاسلام المعتدل الذى يفرق الاسلام الطيب من الاسلام الشــرير. وهنا يجلب الانتباه الدور الذى يلعبه النادمون من الهاجرين الاصوليين من الشرق الاوســط الذين تخصصوا فى العلوم الدينية ك"عيد حسين’ضياْ الدين ســردار ’رجا عمر" من الاســماء الذين كان لهم الصدارة فى الاونة الاخيرة من خلال كتابة ســيرة حيلتهم’ و يمكننا تقييم هذا الدور فى هذا الاطــــار.هىؤلاء الاشخاص يضعون المشــكلة فى ىسياقها التاريخى’ و يعملون على فهم المشــكلة على أنها خاصة بالمســلمين بدلا من ربطها بالسياسات الخارجية للدول الامبريالية مثل الولايات المتحدة الامريكية و إنجلترة . وانطلاقا من هذا المفهوم فإن لهاؤلاء الاشخاص دور فى خطط الحرب الباردة الجديدة

Abstract
The New Cold War

England’s new Prime Minister Gordon Brown declared the “new cold war” period. The most important characteristics of this new period are favoring of the moderate Islam, and distinguishing between ‘the good Muslim’ and ‘the bad Muslim’ rather than such confrontational and accusatory theses as the “clash of civilization” which considers Islam as being inherently problematic. Muslim emigrants, remorseful radical Islamists, experts from Middle Eastern origin, and some theologists play a significant role in this discourse. Especially the late works and the autobiographies written by the significant figures as Ed Hussain, Ziauddin Serdar and Ragah Omaar should be considered within this perspective. Instead of evaluating the problem in its historical context, and associating it with the foreign policies of imperialist countries such as USA and England; these people have apprehended the problem as immanent to the Muslim world, and in this respect have contributed to the new cold war strategies.

doğudan, Kasım-Aralık 2007, Yıl 1, Sayı 2

Irak Direnişinin Doğuşu ve Kimliği - Muhammed El-Arabi

Özet
Irak Direnişi ile Irak içinde sivillere yönelik silahlı eylemler yapan grupları birbirinden ayırt etmek gerekmektedir. Irak Direnişi tüm gücünü ve enerjisini emperyalist işgal kuvvetleri ile mücadeleye adamış olan direniştir. Irak Direnişi içerisinde Arap mücahitlerden Cumhuriyet muhafızlarına, Sünnilerden Şiilere kadar farklı grup, etnisite ve yönelimleri barındırmaktadır. İşgalin hemen ertesi günü başlayan bu Direniş tarihteki en hızlı organize olan ve başarılı bir mukavemet sergileyen direnişlerden biridir. Direniş kıvılcımı Bağdat’tan tüm Irak şehirlerine hızla yayılmış ve halktan büyük destek görmüştür. Ancak birçoğu benzeri siyasi amaçlara ve programlara sahip Direniş grupları bir arada hareket edememek ve kendilerini duyuramamak gibi problemler yaşamaktadır. Irak Direnişi, Vietnam ve Cezayir’deki direniş hareketlerinde olduğu gibi uluslararası destekten de yoksundur.

الملخص
ميلاد المقاومة العراقية و هويةها
د. محمد العربى
لابد من التفرق بين المقاومة العراقية و بين الفئات التى تستهدف المدنيين بالهجمات المســلحة . تبذل المقاومة العراقية كل جهدها فى النضال ضد قوات الاحتلال الأمبريالية .و تحتضن كل الفات و التوجهات والاعراق المختلفة من المجاهدين العرب الى الحرس الجمهورى البعثى و من الســـنيين الى الشيعيين و يعتبر هذه المقاومة التى بدأت فى يوم التالى من الاحتلال من أســـرع التنظيمات و أكثرها نجاحا. بدأت شــرارة هذه المقاومة من بغداد و أتتشــرت بســرعة فائقة الى جميع المدن العراق. ولاقت تأييدا من الشـــعب العراقى. و بالرغم من تشابه الاهداف و البرامج الســـياسية فى فئات القاومة إلا أنها تواجه مشـــكلة عــدم التنسيق بينها و الدعاية و الاعلان عنها ’ كما أنها تفتقر الى الدعم الدولى كما حدثت للحركات المقاومة فى فيتنام و الجزائر

Abstract
The Birth of Iraqi Resistance and Its Identity

It is necessary to distinguish the Iraqi resistance from the armed groups attacking the civilians. The Iraqi resistance is the one which dedicates its all power and energy to the struggle with imperialist occupation forces. The Iraqi resistance is composed of different groups, ethnicities and orientations ranging from Arab jihadists to Republican Guards, from Sunnis to Shias. This resistance which took place right after the occupation is one of the most quickly organized and successful resistance movements in the history. The resistance has spread from Baghdat to all Iraqi cities and has received a great support from the Iraqi people. But the resistance groups which have similar political aims and programs are facing problems such as not being able to act together and not being able to promulgate themselves. In contrast to the resistance movements in Vietnam and Algeria, The Iraqi resistance also lacks international support.

doğudan, Kasım-Aralık 2007, Yıl 1, Sayı 2

Lübnan’dan alınacak dersler: Ulusal Kurtuluş Hareketlerini Yeniden Düşünmek - Hamid Dabaşi

Özet
2006 yazının ortalarında İsrail’in Lübnan’a vahşice saldırmasına kadar geçen bir buçuk senelik süre içerisinde Lübnan’da yaşanan gelişmeler ve bu gelişmelerin Lübnan’ın toplumsal, iktisadi ve siyasal yaşamına etkileri ancak Hizbullah fenomeninin doğru bir okuması ile anlaşılabilir. Hizbullah, ne Lübnan’a dışsal bir olgu, ne de çıkarları Lübnan halkıyla çatışan bir terörist örgütlenmedir. Tam tersine, Hizbullah’ı, Lübnan ulusal kurtuluş hareketinin tarihsel olarak reddedilmiş ve siyasi olarak bastırılmış madun unsurlarının siyasi bir tezahürü olarak anlamak gerekir. İsrail ve onun emperyalist patronu Amerika’nın bölgedeki tasarılarını bozmak için yapılması gereken tek şey, Mehdi Ordusu, Hamas ve Hizbullah gibi halktan gelen İslamcı hareketlerin her zaman ayrılmaz bir unsuru olduğu ancak hiç bir zaman tayin edici olmadığı çoğulcu bir sivil toplumun yanı sıra, kozmopolit bir siyasi kültür oluşturmak ve bunları desteklemektir.

الملخص
الدروس المستفادة من لبنان: التفكير في حركات التحرر الوطنية من جديد
حميد داباشي
إن 18 شهرا التي سبقت الحرب الوحشية الإسرائلية على لبنان شهدت (اغتيالات لشخصيات بارزة وعلى رأسها رئيس الوزراء الحريري، ودخزل حزب الله في الحكومة، وانسحاب سوريا من لبنان) وتأثير هذه الأحداث على المجتمع اللبناني اقتصاديا وسياسيا، والاحتلال الإسرائلي، والعلاقات بيت الأطماع الإمبريالية في منطقة الشرق الأوسط، كل ذلك لا يمكن فهمه إلا إذا فهمنا حزب الله فهما صحيحا. فحزب الله ليس ظاهرة خارجة أو غريبة عن لبنان، كما أنه ليس منظمة إرهابية تقاتل الشعب اللبناني. بل على العكس من ذلك تماما فحزب الله ظاهرة لحركة التحرير الوطنية التي تنساها كثير من الأوسان وأسدل على الستار سياسيا. فحزب الله شأنه شأن حركة حماس في فلسطين، وجيش المهدي في العراق تماما. فلتصدي لأطماع إسرائيل وحليفتها أمريكا زعيمة الإمبريالية في المنطقة، لابد من حزب الله في لبنان وحركة حماس في فلسطين، وجيش المهدي في لبنان. تلك الحركات الإسلامية النابعة من الشعب جزء لا يتجزأ من الشعب، لكنة لم يكن يوما صاحب المبادرة بسبب افتقاره لدعم المؤسسات المدينية


Abstract
Lessons from Lebanon: Rethinking national liberation movements
The developments that took place in the one and a half years preceding the brutal Israeli attack on Lebanon in the 2006 mid-summer and the social, political and economical impacts of these developments in Lebanon can only be ascertained via a thorough reading of the Hizbullah phenomenon. Hizbullah is neither a phenomenon external to Lebanon, nor a terrorist organization the interests of which are at odds with the Lebanese people. To the contrary, Hizbullah should be considered as a political manifestation of those historically denied and politically repressed subaltern components of the Lebanese national liberation movement. What is required in order to stand against the imperialist designs of Israel and its patron Unites States in the region is to generate and to sustain a pluralist civil society and a cosmopolitan political culture in which grassroots Islamist movements like Hamas and Hizbullah should always be integral but never be dominating.

doğudan, Kasım-Aralık 2007, Yıl 1, Sayı 2

Filistin Kurtuluş Örgütü: Direnişin Boyutları - Kıvanç Özcan

Özet
1964 yılındaki kuruluşundan itibaren FKÖ çok yönlü bir direniş stratejisi takip ederek hem Orta Doğuda bölgesel bir aktör oldu hem de Filistin halkının tek meşru temsilcisi olmayı başardı. Fakat bazı akademik çalışmalar FKÖ’nün mücadelesini ve işgale karşı direnişi kronolojik bir yöntemle sadece askeri bir mücadele olarak ele aldılar. Savaşların ve çatışmaların dönüm noktaları olarak esas alındığı böyle bir yaklaşım FKÖ’yü anlamakta yetersiz kalmaktadır. FKÖ’nün kuruluşundan itibaren karşılaştığı problemlerin üstesinden gelmek için geliştirdiği stratejiler ele alınarak direniş kavramının bir analizi yapılmalıdır. FKÖ’nün diğer bölgesel aktörlerle mücadelesi, bir Filistin kimliği oluşturma çabaları ve örgütsel birliği koruma söylemi direnişin temel yapı taşlarıdır. FKÖ’nün ve onun işgale karşı direnişinin “farklı” bir resmi ancak böyle çizilebilir.

الملخص
منظمة التحرير الفلسطينية: أبعاد المقاومة
قيوانش أوزجان
إن منظمة التحرير الفلسطينية قد اتخذت منذ تأسيسها عام 1964 استراتيجية للمقاومة، فكانت صاحبة المبادرة في منطقة الشرق الأوسط، كما كانت الممثل الشرعي الوحيد للشعب الفلسطيني. غير بعض الأعمال الأكاديمية اهتمت بالجانب العسكري للمقاومة وصورة منظمة التحرير على أنها مقاومة مسلحة وحسب. وهذه النظرة اعتمد بداية الحروب وانتهائها، وهي نظرة فاصرة لا تعطي صورة عن منظمة التحرير الفلسطينية. وسنحاول في هذا المقال تحليل مفهوم المقاومة منذ تأسيس المنظمة إلى يومنا هذا، وسنلقي الضوء على الاستراتيجة التي طورتها في التغلب على التحديات التي تعرضت لها وتغلبت عليها. وبعد تقديم نبذة تاريخية عن المنظمة، سنتناول صرعاتها مع صاحبي القرار في المنطقة، واهتمامها في إبراز الهوية الفلسطينية، وشعاراتها في توحيد الصف، ومن صم تقديم مفهوم جديد "لمقاومة" التي تخوضها منظمة التحرير الفسطينية

Abstract
The Palestine Liberation Organization: Dimensions of the Resistance

PLO, established in 1964, became a regional actor in the Middle East and the sole and legitimate representative of Palestinian people by using multi-dimensional resistance strategies. However, some academic studies tended to perceive PLO’s struggle and resistance against the occupation only as a military campaign. By following a chronological path in which wars and conflicts were considered as turning points, these studies are far enough to understand the PLO. To understand the resistance, one should analyze PLO’s strategies in coping with difficulties which the organization has faced since its establishment. The PLO’s competition with the regional powers, its efforts to form a Palestinian identity and its discourse to protect the unity of the organization should be analyzed as building blocks of the resistance. This is necessary to draw a “different” picture of the PLO and its resistance against the occupation.

doğudan, Kasım-Aralık 2007, Yıl 1, Sayı 2

Popüler Direnişten Zorlu İktidara: Hamas - Zeynep Başer

Özet
Filistin siyasetinin birbirine rakip örgütleri Hamas’la El-Fetih arasında 2006 seçimlerini takiben ortaya çıkan gerginlik, gitgide tırmanarak içinde bulunduğumuz yılın Haziran ayında Hamas’ın Gazze’yi bütünüyle ele geçirmesiyle son buldu. Bu durum Filistin meselesine yönelik dikkatlerin bir anda İsrail işgalinden ve işgalin yarattığı sorunlardan, Filistin siyasetinin iç dinamiklerine ve iki örgüt arası ilişkilere kaymasına yol açtı. Bu çalışma da Filistin’de son dönemde yaşanan, ve ülkeyi fiilen bir iç savaşın eşiğine getiren bu gelişmeleri Hamas’ı odağına oturtarak anlama ve anlamlandırma amacı taşıyor. Bu amaçla ilk bölümde Hamas’ın yapısı, ideolojisi ve örgütlenmesi incelenirken, takip eden bölümlerde örgütün, kuruluşundan günümüze, Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ), El-Fetih ve Filistin Yönetimi (FY) ile olan ilişkileri ve Filistin’de hızla değişen siyasi ve toplumsal koşullar karşısında geçirdiği belli başlı değişimler mercek altına yatırılıyor.

الملخص
حماس: من المقاومة الشـــبية الــــى الى ســـلطة صعبة
زينب باشــــار
بدأ التوتر فى ســاحة السياسية الفلسطينية مع النزاعات بين حركتى الحماس و الفتح المتنافستين على الحكم فى2006 ، و إنتهت هذه الخلافات بين هذين الالمنظمتين المتنازعتين مع تمكن حماس فى الســيطرة على السيطرة بأكملها فى حزيران 2007. لفت هذا التوتر السياسي الداخلي في قضية فلسطين الانظار من الاحتلال الاسرائلي ومشاكلها الي العناصر السياسية الداخلية الفلسطنية والعلاقات بين هذين المنظمتين . تهدف هذه الدراسة الي اعطاء المعني و فهم التطورات التي حدثت اخيرا في فلسطين والتي حملتها الي عتبات حرب اهلية باعتبار حماس محورا فيها . تتكون القسم الاول من الدراسة من التعرف علي حماس بنية و فكرا و منهجا و تنظيما علي قدر المستطاع. وتتكون الاقسام التالية من وضع حماس تحت المجهر منذ تاسيسها الي هذا اليوم و علاقاتها مع منظمة التحرير الفلسطيني و الفتح والسلطة الفلسطينية و التحولات المهمة السريعة في الاوضاع الاجتماعية و السياسية الطارئة في فلسطين

Abstract
From Popular Resistance to Daunting Government: Hamas

After 2006 elections, the escalating tension between Palestinian politics’ competing organizations Hamas and Fatah ended with the Hamas’s control over Gaza. As a result of this situation, attentions toward Palestinian issue shifted from the Israeli occupation and the problems aroused as a result of this occupation to internal dynamics of Palestinian politics and the relations between Hamas and Fatah. This study aims to understand and explain these current developments, which brought the country into the de-facto war, by taking Hamas into its focus. Thus, Hamas’s structure, ideology and organization are examined in the first part. In the following parts, its relations between PLO, Fatah, and Palestinian Authority from its establishment to today are focused. In addition, the alterations of which Hamas experienced as a result of rapidly changing nature of political and societal conditions of Palestine are analyzed.

doğudan, Kasım-Aralık 2007, Yıl 1, Sayı 2